Share |

May 24, 2012 @ 8:10 pm

Ο πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας κ. Στ. Κριμιζής δήλωσε πρόσφατα ότι στόχος του 10ετούς σχεδίου ανάπτυξης της Έρευνας που καταρτίζεται είναι η σχετική εθνική δαπάνη από 0,5 % του ΑΕΠ το 2010 να φθάσει το 1,5 % έως το 2020. Σημειώνεται ότι στην Ελλάδα η δημόσια χρηματοδότηση καλύπτει το 70 % και η ιδιωτική το 30%, ενώ το αντίστροφο συμβαίνει στις αναπτυγμένες χώρες, στις οποίες τα 2/3 της ετήσιας αύξησης του ΑΕΠ προέρχεται από την εξέλιξη της Τεχνολογίας. Το ερώτημα είναι αν ακολουθώντας ρυθμούς «γραμμικής αύξησης» και μεθόδους «πεπατημένης» μπορούμε να πετύχουμε στόχους που θα μειώνουν το χάσμα με τις αναπτυγμένες χώρες ή αν απαιτούνται σχέδια και πολιτικές που θα λειτουργήσουν ως επιταχυντές για να αποκτήσουμε ανταγωνιστική δυναμική.

Η Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D), η Επιχειρηματικότητα και οι Χρηματοδοτικοί μηχανισμοί αποτελούν τους 3 βασικούς πυλώνες στους οποίους βασίζεται η Καινοτομία. Η πρωτότυπη Ιδέα, η επιτυχής Επιχειρησιακή Εφαρμογή και η κατάλληλη Χρηματοδότηση για την αποτελεσματική Εμπορική Εκμετάλλευση αποτελούν τους κρίκους της αλυσίδας Καινοτομίας. Η αλυσίδα αυτή για να αποδίδει χρειάζεται να λειτουργεί ως ενιαίο, οργανωμένο “Οικοσύστημα Καινοτομίας”, στο οποίο οι ρόλοι είναι σαφείς και οι εταίροι λειτουργούν με επαγγελματική προσήλωση και συναντίληψη για τους στόχους και τα προσδοκώμενα οφέλη.

Η ώθηση στην καινοτομία δεν είναι θέμα «ποσοτικό», δε συναρτάται μόνον με την ποσότητα κεφαλαίων που θα δαπανηθούν στην έρευνα ή στην ενίσχυση της επιχειρηματικής δράσης. Χρειάζεται επείγουσα και εστιασμένη επέλαση σε συγκεκριμένες κατευθύνσεις.

Οι ερευνητικές και επιχειρηματικές πρωτοβουλίες πρέπει να συμβαδίζουν σε τομείς που παρουσιάζουν άμεσο ενδιαφέρον για την οικονομία της χώρας, με βάση τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που αυτή διαθέτει και τους αναπτυξιακούς στόχους της. Τα σχέδια δράσης για την προώθηση εφαρμοσμένης έρευνας και τεχνολογικών καινοτομιών πρέπει να είναι τολμηρά, ευέλικτα
και να υπερβαίνουν κλαδικές ή άλλες σκοπιμότητες. Στην κλασική ρήση ότι «πρέπει να προλάβουμε το τραίνο της τεχνολογίας», η απάντηση πρέπει να είναι ένα τεχνολογικό … «μοτο-κρος», δηλαδή μια ευέλικτη πορεία με έξυπνη αξιοποίηση «μονοπατιών» και επιχειρηματικών ευκαιριών. Είναι απαραίτητη η εστίαση σε προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής ποιότητας και προστιθέμενης αξίας που απευθύνονται σε εξειδικευμένες αγορές (niche markets) και γενικά προϊόντα ή υπηρεσίες που έχουν διεθνή ζήτηση. Εκτός από προϊόντα πληροφορικής, νανοτεχνολογίας, βιοτεχνολογίας, ο τομέας
των τροφίμων ή σπάνιων γεωργικών προϊόντων υψηλής ζήτησης και περιορισμένης προσφοράς, η «συμβολαιοποιημένη» γεωργία, τα προϊόντα για ανανεώσιμες μορφές ενέργειας, αλλά και νέες υπηρεσίες, όπως είναι οι διαδραστικές υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας, οι υπηρεσίες διαχείρισης έξυπνων ενεργειακών δικτύων (smart grids) παρουσιάζουν καλές προοπτικές.

Πρέπει να μην περιοριζόμαστε στην παραγωγή προϊόντων που απευθύνονται κυρίως στην εσωτερική αγορά ή μόνο στον τελικό καταναλωτή. Το πεδίο επιχειρηματικής αναφοράς πρέπει να είναι η παγκόσμια αγορά, δίνοντας έμφαση και στην παραγωγή μερών (components), ενδιάμεσων ή και τελικών τεχνολογικά προηγμένων προϊόντων ή διαφοροποιημένων υπηρεσιών που ενσωματώνουν
μεγάλες επιχειρήσεις ή δημόσιοι οργανισμοί στην αλυσίδα αξίας τους. Υπάρχει το επιτυχημένο παράδειγμα του κλάδου των εταιριών κινητών εφαρμογών (mobile services), ο οποίος ανέδειξε ταχύτατα ορισμένες πολύ επιτυχημένες εταιρίες, οι οποίες αρχικά αξιοποίησαν την αυξημένη διείσδυση της κινητής τηλεφωνίας στην Ελλάδα δημιουργώντας διαδραστικές υπηρεσίες που
γρήγορα υιοθετήθηκαν και από διεθνείς παρόχους υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας. Υπάρχει επίσης το παράδειγμα εταιριών όπως της Raycap AE, που βραβεύτηκε πέρυσι από το «Η Ελλάδα Καινοτομεί», η οποία παράγει πρωτοποριακούς απαγωγούς για προστασία από πολλαπλές κρουστικές ηλεκτρικές υπερτάσεις που έχουν υιοθετηθεί από διεθνή αεροδρόμια, μετρό, δίκτυα τηλεόρασης, κέντρα υπολογιστών κ.ά.

Χρειάζεται έμφαση στις τεχνολογίες «οριζόντιας αναφοράς» (πληροφορική, επικοινωνίες, ενέργεια κ.ά.) που αποφέρουν πολλαπλασιαστικά οφέλη. Π.χ. η έμφαση στην αξιοποίηση των διαδικτυακών υπηρεσιών και ηλεκτρονικών αγορών μπορεί να προσδώσει σημαντικά οφέλη (έχει εκτιμηθεί αύξηση του ΑΕΠ 2,5 % μέχρι το 2015, από τα άμεσα και έμμεσα οικονομικά αποτελέσματα με βάση τα μοντέλα εισροών/εκροών των κλάδων της οικονομίας). Φυσικά είναι δύσκολο να προεκτιμήσει κανείς
τις ακριβείς επιπτώσεις τέτοιων τεχνολογιών. Εξ άλλου «αν μπορεί να μετρήσεις κάτι από πριν, δεν
είναι καινοτομία …».

Για να συγκροτηθεί το οικοσύστημα καινοτομίας θα πρέπει να αυξηθεί η πρωτογενής ζήτηση ερευνητικού έργου. Πρέπει να αναπτυχθεί η «ερευνητική ροπή» των επιχειρήσεων ώστε από (κατά βάση) καταναλωτές καινοτομίας να ενδυναμωθούν και ως παραγωγοί καινοτομίας. Οι ερευνητικοί φορείς να δώσουν έμφαση στην εξυπηρέτηση πραγματικών αναγκών και προβλημάτων και, φυσικά, ο χρηματοοικονομικός κλάδος να προσφέρει ευέλικτες λύσεις χρηματοδότησης. Αυτά προϋποθέτουν απαγκίστρωση από τα ταμπού για τις σχέσεις πανεπιστημίων και επιχειρήσεων και εφαρμογή καλών πρακτικών του εξωτερικού που έχουν αποδώσει (π.χ. χορηγίες επιχειρήσεων προς ερευνητικά κέντρα, υποτροφίες σε ερευνητές, spin-off από ερευνητικές μονάδες). Η εστίαση του ερευνητικού έργου θα μπορούσε να ενισχυθεί με την καθιέρωση διαγωνισμών για την επίλυση σημαντικών «προκλητικά απαιτητικών» προβλημάτων ή αναγκών (π.χ. λύσεις αφαλάτωσης νερού για τα ελληνικά νησιά, κινητές μονάδες παροχής υπηρεσιών υγείας), όπου θα βραβεύεται αυτός που δίνει την καλύτερη λύση (βλ. διαγωνισμό Challenge του αγγλικού οργανισμού ενίσχυσης καινοτομίας NESTA).

Για να μη γίνονται, όμως, όλα αυτά ανεξάρτητα και ασυντόνιστα χρειάζεται να δημιουργηθούν «οργανικοί δεσμοί» και αμοιβαία επωφελείς συνεργασίες μεταξύ των επιχειρήσεων και των ερευνητικών μονάδων και να αυξηθεί σημαντικά η ροή ώριμων για επένδυση επενδυτικών σχεδίων (deals flow) νέων επιχειρήσεων (start-ups), ώστε να λειτουργήσουν χρηματοδοτικοί μηχανισμοί τύπου venture capitals με την υποστήριξη και το συντονισμό από το τραπεζικό σύστημα. Χρειάζεται
να λειτουργήσουν οι Ζώνες Καινοτομίας και η υποστήριξη νέων επιχειρήσεων για την επιτάχυνση της ανάπτυξής τους, με τη μορφή accelerator programs ή clusters ομοειδών επιχειρήσεων. Στην εμπέδωση κουλτούρας καινοτομίας μπορεί να επιδράσουν καταλυτικά η εμπλοκή επιτυχημένων ελλήνων ερευνητών του εξωτερικού και η δημιουργία μονάδων έρευνας ή ανάπτυξης από μεγάλες διεθνείς εταιρίες (ως αντιστάθμισμα της ανάθεσης μεγάλων έργων). Η καινοτομία πρέπει να γίνει «συστημική» ικανότητα της ελληνικής οικονομίας.

Κάποιοι προβληματίζονται μήπως η οικονομική κρίση αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για την Καινοτομία, λόγω των περιορισμένων πόρων. Κατηγορηματικά όχι, το αντίθετο μάλιστα. Η σημερινή πολύ δύσκολη συγκυρία κάνει πολλές φορές ευκολότερη την αλλαγή νοοτροπίας (ειδικά στις αγκυλώσεις στο χώρο των ΑΕΙ), την αποδοχή αλλαγών σε πολιτικές , προτεραιότητες τόσο στο επίπεδο των επιχειρήσεων όσο και του Δημόσιου Τομέα. Παράλληλα δημιουργεί προϋποθέσεις
εντατικοποίησης της προσπάθειας και επικέντρωσης σε στόχους υπέρβασης. Πολλοί καταλαβαίνουν πλέον ότι «η ορθοπεταλιά στην ανηφόρα μπορεί να δημιουργήσει προσδοκίες για σημαντικά οφέλη στο ίσιωμα …».

Catogories: Καινοτομία, Τελευταία Νέα

Σχολιάστε